Lịch sử và nguồn gốc mạt chược: văn hóa Trung Hoa và thuật ngữ

Đăng ngày

Cờ quân đội tung bay trên tường thành trong ánh hoàng hôn

Mạt chược rất phổ biến tại Nhật Bản ngày nay và việc tìm hiểu cội nguồn giúp cảm nhận trọn vẹn nét đặc sắc của trò chơi. Bắt nguồn từ Trung Quốc, bài giấy và các quân xương đã hòa quyện qua nhiều năm để định hình lối chơi hiện đại. Bài viết này giải thích bối cảnh thuật ngữ cho người mới bắt đầu.

Nguồn gốc mạt chược và bối cảnh lịch sử Trung Hoa

Mạt chược định hình vào giữa thế kỷ 19 dưới thời nhà Thanh tại Trung Quốc. Trò chơi kết hợp bài lá Mã điếu cùng các quân xương tương tự domino, tạo nên cách xếp quân để tạo tay bài hoàn chỉnh. Hình thức 4 người chơi quây quanh các hướng gió Đông, Nam, Tây, Bắc bắt đầu hình thành từ giai đoạn này.

Bộ quân và cách chơi ngày càng hoàn thiện theo thời gian, trải qua các bước phát triển sau:

  • Chuyển từ thẻ giấy sang quân cứng: việc dùng xương bò gắn với tre giúp tăng độ bền, cảm giác cầm và việc xáo quân thuận tiện hơn.
  • Cấu trúc 4 bộ 1 đôi: việc kết hợp 4 nhóm 3 quân và 1 đôi đã đặt nền móng cho tính cạnh tranh ngày nay.
  • Lan tỏa toàn cầu từ các hải cảng: đầu thế kỷ 20, thông qua Thượng Hải và các thương cảng, trò chơi lan sang phương Tây và Nhật Bản.

Hình vẽ và cách đếm quân phản ánh chân thực giao thương và nếp sống xưa.

Bàn tay áo lụa vươn ra sắp xếp các quân trên bàn

Chơi trên ứng dụng

Cách tốt nhất để hiểu bài là thực hành qua ván đấu. Bạn có thể tự chơi với máy ngay cả ở nơi không có sóng.

Tải về trên App StoreTải trên Google Play

Chơi miễn phí. Có quảng cáo. Không có mua trong ứng dụng.

Văn hóa Trung Hoa trong họa tiết quân và thuật ngữ

Họa tiết quân bài và các khẩu lệnh khi chơi mang ý nghĩa bắt nguồn từ sinh hoạt cổ xưa. 3 chất số gồm Man, Pin và Sou mô phỏng đơn vị tiền tệ và sự lưu thông trên chợ xưa.

Nguồn gốc và ý nghĩa các chất số
ChấtHình tượngÝ nghĩa lịch sử
PinĐồng xu có lỗMô phỏng đồng tiền xu tròn có lỗ ở giữa
SouDây xâu tiềnHình ảnh dây thừng xâu các đồng tiền lại với nhau
ManChữ Vạn (mười nghìn)Chữ biểu thị số lượng tiền lớn và sự giàu sang

Tiếng gọi khi lấy quân bỏ của đối phương cũng bắt nguồn từ tiếng Trung hằng ngày. Chi bắt nguồn từ chữ ăn, Pon xuất phát từ từ chỉ sự va chạm hoặc chạm trán. Còn gọi Kan khi tập hợp 4 quân giống nhau biểu thị thanh đòn dày, với nhiều giả thuyết xung quanh.

Các quân chữ cũng chứa đựng tư tưởng sâu sắc. Gió biểu thị phương hướng, còn các quân Rồng Bạch, Phát, Trung tượng trưng cho sự đỗ đạt khoa cử, giàu sang và chính xác. Từng quân bài và thuật ngữ đều lưu giữ giá trị sống cùng sinh hoạt của con người thời bấy giờ.

Du nhập vào Nhật Bản và sự phát triển của Riichi

Quang cảnh cổng thành sừng sững từ xa trong ánh chiều tà

Được đưa vào Nhật Bản đầu thế kỷ 20, mạt chược được giới văn sĩ phát triển với quy tắc riêng. Nếu luật ban đầu tại Trung Quốc đề cao tốc độ hoàn thành bài, thì tại Nhật Bản tay kín lại được coi trọng hơn.

Tiêu biểu là Riichi. Bằng cách tuyên bố trước trạng thái Tenpai (tay bài chỉ cần thêm 1 quân để thắng) và gửi que Riichi 1000 điểm làm tiền đặt để nhận Yaku, quy tắc này khiến các đối thủ khác phải cảnh giác cao độ, giúp chiều sâu công thủ được nâng lên rõ rệt.

Sự ra đời của Dora cùng việc tôn vinh các Yaku tay kín đã hoàn thiện phong cách chơi 4 người Nhật Bản. Quy tắc tối thiểu một han buộc phải có Yaku mới được thắng cũng gia tăng tính chiến thuật.

Ngày nay, có rất nhiều môi trường để người chơi thong thả học các điều cơ bản khi đối đầu với máy tính. Chẳng hạn, trong tựa game mạt chược một người chơi đậm chất lịch sử như Jankokushi, bạn có thể chuyển thời gian suy nghĩ khi đánh quân thành "không giới hạn" (mặc định ban đầu là không giới hạn), từ đó vừa bình tĩnh cân nhắc từng nước bài theo nhịp độ của riêng mình, vừa làm quen với cơ chế của các Yaku. Vừa xếp từng quân bài vừa ngẫm nghĩ về lịch sử trường tồn của Trung Hoa cùng những biến tấu phong phú được bồi đắp tại Nhật Bản chắc chắn sẽ khiến mỗi ván đấu thường ngày càng thêm phần sâu sắc và ý nghĩa.

Câu hỏi thường gặp

Mạt chược ra đời khi nào và ở đâu?

Trò chơi ra đời vào giữa thế kỷ 19 dưới thời nhà Thanh ở Trung Quốc, kết hợp thẻ bài giấy và quân xương cho 4 người.

Mạt chược Trung Quốc có luật Riichi không?

Không, đây là quy tắc riêng của Nhật Bản, được tuyên bố khi tay kín đạt Tenpai để tạo thành một Yaku.

Hoa văn trên chất Pin và Sou biểu thị điều gì?

Chúng tượng trưng cho tiền tệ Trung Hoa cổ: Pin là đồng xu có lỗ, Sou là dây xâu tiền và Man là lượng tiền lớn.

Chơi trên ứng dụng

Hãy thử nghiệm các Yaku và Riichi cùng các nhân vật lịch sử trong game nhập vai mạt chược Jankokushi.

Tải về trên App StoreTải trên Google Play

Chơi miễn phí. Có quảng cáo. Không có mua trong ứng dụng.

Về danh sách bài viết

Game Columns from AICREO NEXT